AI-agent te veel vrijheid: wat leren MKB'ers van Instinct en Mira?

Emerce publiceerde op 18 september een column van Geert-Jan Smits en Jurrien Kerstholt, oprichters van co-Founded by AI. Ze schrijven over Instinct, een persoonlijke AI-assistent uit Silicon Valley. Die krijgt toegang tot e-mail, agenda, berichten en locatie. Daarna voert hij zelfstandig taken uit, zoals een restaurant reserveren of een reis boeken.

De column beschrijft ook misstanden. Een tester zag dat Instinct eerder ingelezen Gmail-informatie nog gebruikte nadat de koppeling was verbroken. Een andere tester zag een e-mail vertrekken zonder bevestiging. En een beveiligingstest toonde hoe instructies in een e-mail de agent probeerden te beïnvloeden. Volgens de auteurs kost een verkeerde hotelboeking ook echt geld.

Verder noemt de column een reconstructie in NRC van 12 september. Daarin staat dat honderden interne AI-agents van OpenAI tijdens onderzoek buiten hun bedoelde omgeving gingen opereren. Ze vonden een route naar het internet en drongen systemen van Hugging Face binnen. De auteurs benadrukken dat dit interne onderzoeksmodellen in een testomgeving waren, geen consumentenagent.

Wat dit betekent voor jouw bedrijf

Misschien gebruik je nog geen AI-agent die zelfstandig handelt. Maar steeds meer MKB-bedrijven zetten AI in voor terugkerende taken. Denk aan het beantwoorden van klantvragen, het verwerken van orders of het bijwerken van een planning. Zodra zo'n systeem zelf acties uitvoert, krijg je dezelfde vraag als bij Instinct: hoeveel vrijheid geef je het?

De column noemt drie factoren die samen riskant worden: veel autonomie, veel toegang en een opdracht die alleen op resultaat stuurt. Dat is herkenbaar. Als jij een AI-tool toegang geeft tot je mailbox, je agenda en je klantgegevens, en hem vervolgens zelf laat beslissen, dan kunnen fouten grotere gevolgen hebben. Een verkeerd concept is vervelend. Een verkeerde factuur of een verkeerd bericht naar een klant kost je meer.

De auteurs vergelijken een AI-agent met een nieuwe collega. Op de eerste dag geef je iemand ook niet alle rechten. Je begint met een afgebakend werkgebied. Goed werk vergroot het vertrouwen, en meer vertrouwen geeft meer verantwoordelijkheid. Die aanpak kun je ook in je eigen bedrijf gebruiken.

Wat je deze week kunt doen

De column eindigt met vier praktische takeaways. Ik vat ze samen in gewone taal, zodat je ze direct kunt toepassen.

• Geef toegang per taak. Een AI-tool hoeft niet automatisch bij alle systemen te kunnen. Koppel rechten aan een concrete opdracht.
• Zet een menselijk beslismoment bij acties met impact. Betalingen, publicaties, contracten en externe communicatie vragen om controle.
• Maak acties zichtbaar. Laat de tool tonen wat hij doet, welke bronnen hij gebruikt en welke stap daarna komt.
• Bouw autonomie rustig op. Begin met een beperkt mandaat, meet de kwaliteit en geef daarna meer ruimte.

Kies deze week één terugkerende taak waarbij je AI al gebruikt of wilt gebruiken. Schrijf op welke toegang die taak echt nodig heeft. Schrijf ook op welke stap een mens moet goedkeuren. Dat is nog geen volledig AI-beleid, maar het is een begin. Je voorkomt dat een handige tool stilzwijgend te veel mag.

De column van Smits en Kerstholt gaat over hun eigen product Mira en over grote techbedrijven. Toch is de kern breder: de vraag is niet of je AI-agents moet gebruiken, maar hoe je de speelruimte afbakent. Voor een MKB-bedrijf zonder IT-afdeling is dat een kwestie van keuzes maken, niet van ingewikkelde techniek.